ul. Żeromskiego 19 lok. 206, 39-300 Mielec

Problematyka odszkodowań, zadośćuczynień i świadczeń rentowych w świetle obowiązujących przepisów

wypadek

Kiedy i ile?

Kwestia odszkodowań oraz roszczeń pokrewnych jest materią skomplikowaną, ale równocześnie niezwykle aktualną. Po nowelizacjach przepisów obowiązujących od 2008 roku znacznie poszerzono możliwości dochodzenia na drodze sądowej swoich praw szczególnie w zakresie zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej, która nastąpiła w wyniku np. wypadku komunikacyjnego. Podstawowym pytaniem jest jednak to, kiedy w ogóle, w jaki sposób i na jakich zasadach osoba poszkodowana może dochodzić należnych jej roszczeń.

Warto tutaj przywołać konkretne przepisy kodeksu cywilnego, które regulują powyższe zagadnienia.

Art.  415. Kodeksu Cywilnego brzmi:” Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”, jest to innymi słowy  odpowiedzialność ex delicto. To najbardziej ogólna i generalna zasada, będąca fundamentem prawidłowo funkcjonujących stosunków społecznych. Odnosi się ona zarówno do osób fizycznych, jak i podmiotów gospodarczych odpowiedzialnych za szkodę. Osób tych może być więcej niż 1, dlatego też art. 441 § 1 k.c. brzmi: „Jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna”.

Bardzo istotną kwestią jest rozgraniczenie dwóch różnych i niezależnych od siebie roszczeń: odszkodowania oraz zadośćuczynienia. Odszkodowanie stanowi pieniężną równowartość szkody majątkowej (np. zniszczenie mienia, utrata ewidentnego zysku) lub szkody na osobie (np. uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia) spowodowanej określonym zdarzeniem. Zadośćuczynienie natomiast jest to roszczenie rekompensujące szkodę niemajątkową, podstawą jego żądania jest krzywda niemajątkowa w postaci ujemnych przeżyć związanych z cierpieniami psychicznymi i fizycznymi, wynikająca z naruszenia wskazanych w przepisach dóbr osobistych. Chodzi tutaj o głównie o uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia, jednak katalog dóbr osobistych jest obszerniejszy i zawiera się w przepisach art. 23 k.c.: „Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach”.  Samo pojęcie rozmiaru krzywdy jest bardzo nieostre i wszystko zależy tutaj od indywidualnej oceny każdego przypadku.

Dodatkowym świadczeniem o jakie może starać się poszkodowany jest renta. Ma ona charakter okresowy, chociaż z ważnych powodów, na podstawie art. 447 k.c. sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać mu zamiast renty lub jej części odszkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.

Adwokat Marek Kotarba