ul. Żeromskiego 19 lok. 206, 39-300 Mielec

Renta odszkodowawcza

 

24152843976_4d1f2753e4_o

W jakich przypadkach należy nam się renta?

Mówiąc o rencie w pierwszej kolejności powinniśmy wziąć pod uwagę charakter tegoż świadczenia. Renta jest umową o funkcji alimentacyjnej. Oznacza to, że jedna ze stron umowy zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w formie pieniężnej lub rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku (art. 903 Kodeksu Cywilnego). Wynikającym z przepisów i najczęściej stosowanym terminem płatności renty jest forma comiesięcznej płatności z góry za dany miesiąc. W przypadku renty odszkodowawczej istnienie po stronie zobowiązanego obowiązku jej świadczenia trwa na ogół do końca życia poszkodowanego, względnie to momentu jego całkowitego wyleczenia i tym samym ustania przyczyn, z powodu których renta była wypłacana. Przepis art. 444 § 2  Kodeksu Cywilnego mówi:  „Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty”.

Renta przysługuje nam nie tylko w sytuacji uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Również w przypadku tragicznej śmierci bliskiej nam osoby polskie prawo przewiduje wobec zobowiązanego do naprawienia szkody obowiązek wypłacania renty „obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego”. Jest to tzw. renta alimentacyjna.

Wróćmy jednak do przywoływanego powyżej przepisu art. 444 § 2 k.c. Wynika z niego, że renta odszkodowawcza ma charakter kompensacyjny i stanowi formę naprawienia szkody. Wymienia on ponadto przesłanki, mogące być podstawą dochodzenia roszczenia rentowego. Należy podkreślić, że przesłanki te nie muszą występować łącznie, każda z nich może pozwolić nam na egzekwowanie naszych roszczeń. Przyjrzyjmy się zatem w/w przesłankom.

  1. Całkowita lub częściowa utrata zdolności do pracy zarobkowej.

Przede wszystkim należy zauważyć, że zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, następstwa wynikające z doznanych w wypadku urazów powinny mieć charakter relatywnie trwały, jednak niekoniecznie nieodwracalny. W doktrynie przyjmuje się, że poszkodowany nie jest obowiązany do poddania się zabiegowi operacyjnemu, który mógłby pomniejszyć w przyszłości stary związane z chorobą poszkodowanego i np. przywrócić jego zdolność do pracy. Odmowa poddania się takiemu zabiegowi nie może być traktowana jako przyczynienie się poszkodowanego i uzasadniać zmniejszenie należnego mu odszkodowania (por. A. Szpunar, O obowiązku poddania się operacji, NP 1979, Nr 11, s. 22).

W sytuacji, gdy zachowaliśmy częściową zdolność do podjęcia pracy, renta winna odpowiadać różnicy między zarobkami, jakie moglibyśmy osiągać gdybyśmy nie ulegli wypadkowi, a zarobkami, jakie jesteśmy w stanie uzyskać przy naszej niepełnej zdolności do pracy. Warto dodać, że zgodnie z orzecznictwem sądowym poszkodowany nie ma obowiązku podejmowania każdej pracy (wyrok SN z 8.6.2005 r. sygn. V CK 710/04 i inne).

 

  1. Zwiększenie się potrzeb poszkodowanego.

Ten element przepisu stanowi o szkodzie przyszłej, wyrażającej się w stale powtarzających się wydatkach poszkodowanego na zaspokojenie swoich potrzeb. Do takich potrzeb należą m.in.:

– konieczność stałego leczenia,

– wykonywanie niezbędnych zabiegów,

– opieka osób trzecich nad poszkodowanym,

– stosowanie specjalnego odżywania,

W/w przykłady nie stanowią katalogu zamkniętego, do każdego przypadku stosuje się indywidualne kryteria charakterystyki potrzeb poszkodowanego w zależności od rodzaju obrażeń jakich doznał, aktualnego stanu zdrowia, postępów w leczeniu etc. Co do zasady udokumentowanie zwiększonych potrzeb nie jest skomplikowane, zgodnie z orzecznictwem sądowym: „(…) przyznanie renty z tytułu zwiększonych potrzeb nie jest uzależnione od wykazania, że poszkodowany te potrzeby zaspokaja i ponosi związane z tym wydatki. Do przyznania renty z tego tytułu wystarcza samo istnienie zwiększonych potrzeb jako następstwo czynu niedozwolonego” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi I Wydziału Cywilnego z dnia 11 grudnia 2014 roku w sprawie o sygn. akt I ACa 785/14).

  1. Zmniejszenie się widoków powodzenia na przyszłość poszkodowanego.

Powyższe odnosi się do sytuacji, w której ze względu na ograniczenie sprawności naszego organizmu nie jesteśmy w stanie w pełni wykorzystać posiadanych umiejętności, talentów, wykształcenia czy kwalifikacji zawodowych. W rezultacie tracimy szansę na odniesienie np. awansu zawodowego czy zdobycia lepiej płatnego stanowiska pracy z przyczyn wynikających bezpośrednio z czynu niedozwolonego, w wyniku którego zostaliśmy poszkodowani. Tożsame stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 26.11.2014r w sprawie o sygn. I ACa 535/14: „renta z tytułu zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość kompensuje utratę innych korzyści majątkowych, jakie poszkodowany dzięki indywidualnym właściwościom mógłby przy pełnej sprawności organizmu osiągnąć. Może także kompensować utratę szansy na osiągnięcie sukcesu zawodowego osoby, która utraciła sprawność fizyczną, a cechy te były istotne dla rozwoju jej kariery. Zmniejszenie widoków powodzenia na przyszłość jako podstawę do zasądzenia renty należy oceniać według realnych możliwości poszkodowanego istniejących w chwili zdarzenia wywołującego szkodę”.

Adwokat Marek Kotarba